ენა და კულტურა
ენისა და კულტურის ურთიერთმიმართების ისტორია გამოყენებით ენათმეცნიერებაში
DOI:
https://doi.org/10.55804/jtsu.15120473.2025.18.13ანოტაცია
ენა და კულტურა ყოველთვის ისე განუყოფლად არ აღიქმებოდა, როგორც ამას დღეს გამოყენებითი ენათმეცნიერების სპეციალისტი აღიქვამს. მართლაც, ენის შესწავლა თავიდანვე იყო ენათმეცნიერების, და არა ანთროპოლოგების, სფერო, ხოლო ენის სწავლება ეხებოდა ენობრივი ფორმების სწავლებას და არა უცხო კულტურებს. ამის საუკეთესო ილუსტრაცია კორნელის უნივერსიტეტის უცხოური ენების სწავლების მოდელია. კორნელის უნივერსიტეტში (აშშ), მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ უცხოური ენების შესწავლა ამოიღეს უცხოური ენისა და ლიტერატურის განყოფილებებიდან და გააერთიანეს ენათმეცნიერთა უფლებამოსილების ფარგლებში, რომლებიც მხარს უჭერდნენ ომის ძალისხმევას და ასწავლიდნენ ენებს ახალი აუდიომეტყველებითი (audiolingual) ან საჯარისო მეთოდის მიხედვით (სტერნი 1983). ენათმეცნიერების პრესტიჟმა და ენის ლაბორატორიის ახალმა ტექნოლოგიამ წაახალისა შეხედულება ენაზე, როგორც უნარზე, და არა როგორც კულტურულ გაგებაზე.
წყაროები
თანამედროვე ენათა ასოციაციის საგანგებო კომიტეტი უცხო ენებისათვის 2007: MLA Ad Hoc Committee on Foreign Languages ‘Foreign languages and higher education: new structures for a changed world’, Profession 2007, 234-45.
ბაირამი 1997: Byram, M. Teaching and Assessing Intercultural Communicative Competence, Clevedon: Multilingual Matters.
ბაირამი 2003: Byram, M. (ed.) Intercultural Competence, Strasbourg: Council of Europe.
ბაირამი, სარატე 1997: Byram, M. and Zarate, G. (eds) The Sociocultural and Intercultural Dimension of Language Learning and Teaching, Strasbourg: Council of Europe.
ბაირამი, ფლემინგი 1998: Byram, M. and Fleming, M. (eds) Language Learning in Intercultural Perspective, Cambridge: Cambridge University Press.
ბარკოვსკი, ფაიშტაუერი 2002: Barkowski, H. and Faistauer, R. (eds) Sachen Deutsch als Fremdsprache: Festschrift für Hans-Jürgen Krumm, Hohengehren, Germany: Schneider Verlag.
ბელცი, თორნი 2006: Belz, J. A. and Thorne, S. L. (eds) Internet-mediated Intercultural Foreign Language Education and the Intercultural Speaker, Boston, MA: Heinle and Heinle.
ბლოკი 2003: Block, D. The Social Turn in Second Language Acquisition, Edinburgh: Edinburgh University Press.
ბლომარტი 2005: Blommaert, J. Discourse: A Critical Introduction, Cambridge: Cambridge University Press.
ბლუმ-კულკა, კასპერი, ჰაუსი 1989: Blum-Kulka, S., Kasper, G. and House, J. (eds) Cross-cultural Pragmatics: Requests and Apologies, vol. XXXI in the series Advances in Discourse Processes, R. O. Freedle (ed.), Norwood, NJ: Ablex.
ბრედელა, დელანუა 1999: Bredella, L. and Delanoy, W. (eds) Interkultureller Fremdsprachenunterricht, Tübingen: Gunter Narr.
გილიერმე 2000: Guilherme, M. ‘Intercultural competence’, in M. Byram (ed.) Routledge Encyclopedia of Language Learning and Teaching, London: Routledge.
გირცი 1983: Geertz, C. Local Knowledge: Further Essays in Interpretive Anthropology, New York: Basic Books.
გოგოლინი 1994: Gogolin, I. Der monolinguale Habitus der multilingualen Schule, Münster: Waxman Verlag.
გუმპერცი 1982: Gumperz, J. J. Discourse Strategies, Cambridge: Cambridge University Press.
დოფი, ჰიულენი, კლიპელი 2008: Doff, S., Hüllen, W. and Klippel, F. (eds) Visions of Language in Education, Munich: Langenscheidt.
დუშა, ხუ, შმენკი 2005: Duxa, S., Hu, A. and Schmenk, B. (eds) Grenzen überschreiten. Menschen, Sprachen, Kulturen: Festschrift für Inge Christine Schwerdtfeger, Tübingen: Gunter Narr.
ედმონდსონი, ჰაუსი 1998: Edmondson, W. and House, J. ‘Interkulturelles lernen: ein überflüssiger Begriff’, Zeitschrift für Fremdsprachenforschung 9(2): 161-88.
ვან ლირი 2004: van Lier, L. The Ecology and Semiotics of Language Learning: A Sociocultural Perspective, Dordrecht: Kluwer Academic.
ვარშაუერი, კერნი 2000: Warschauer, M. and Kern, R. (eds) Network-based Language Teaching: Concepts and Practice, Cambridge: Cambridge University Press.
ვეჟბიცკა 1992: Wierzbicka, A. Semantics, Culture, and Cognition: Universal Human Concepts in Culturespecific Configurations, Oxford: Oxford University Press.
ვოდაკი 1994: Wodak, R. ‘Critical discourse analysis’, in J. Blommaert (ed.) Handbook of Pragmatics, The Hague: Mouton
ზაქსი, შეგლოფი, ჯეფერსონი 1974: Sacks, H., Schegloff, E. A. and Jefferson, G. ‘A simplest systematics for the organization of turn taking in conversation’, Language 50(4): 696-735.
იურჩაკი 2008: Yurchak, A. and Boyer, D. ‘Postsocialist studies, cultures of parody and American Stiob’, Anthropology News November: 9-10.
კამერონი 2000: Cameron, D. Good to Talk? Living and Working in a Communication Culture, London: Sage.
კასპერი 2001: Kasper, G. ‘Four perspectives on L2 pragmatic development’, Applied Linguistics 22(4): 502-38.
კერნი, უეარი, ვარშაუერი 2004: Kern, R., Ware, P. and Warschauer, M. ‘Crossing frontiers: new directions in online pedagogy and research’, Annual Review of Applied Linguistics 24: 243-60.
კისლინგი, ბრატ-პოლსტონი 2005: Kiesling, S. F. and Bratt Paulston, C. (eds) Intercultural Discourse and Communication: The Essential Readings, Oxford: Blackwell.
კლაინი 1994: Clyne, M. Inter-cultural Communication at Work: Cultural Values in Discourse, Cambridge: Cambridge University Press.
კრამში 1998: Kramsch, C. Language and Culture, Oxford Introductions to Language Studies, Oxford: Oxford University Press.
კრამში 2002a: Kramsch, C. ‘Introduction. How can we tell the dancer from the dance?’, in C. Kramsch (ed.) Language Acquisition and Language Socialization: Ecological Perspectives, London: Continuum.
კრამში 2002b: Kramsch, C. ‘In search of the intercultural’, Journal of Sociolinguistics 6(2): 275-85 (review article).
კრამში 2004: Kramsch, C. ‘Language, thought, and culture’, in A. Davies and C. Elder (eds) Handbook of Applied Linguistics, Oxford and Malden, MA: Wiley-Blackwell.
კრამში 2005: Kramsch, C. ‘Post 9/11: ‘Foreign languages between knowledge and power’, Applied Linguistics 26(4): 545-67.
კრამში 2009: Kramsch, C. The Multilingual Subject, Oxford: Oxford University Press.
კრამში, ანდერსენი 1999: Kramsch, C. and Andersen, R. ‘Teaching text and context through multimedia’, Language Learning and Technology 2(2): 31-42.
კრამში, ბონერი 2010: Kramsch, C. and Boner, E. ‘Shadows of discourse: intercultural communication in global contexts’, in N. Coupland (ed.) The Handbook of Language and Globalization, Oxford and Malden, MA: Wiley-Blackwell.
კრამში, უაიტსაიდი 2008: Kramsch, C. and Whiteside, A. ‘Language ecology in multi-lingual settings. Towards a theory of symbolic competence’, Applied Linguistics 29(4): 645-71.
კუპლენდი 2010: Coupland, N. (ed.) The Handbook of Language and Globalization, Oxford and Malden, MA: Wiley-Blackwell.
ლაკოფი 1987: Lakoff, G. Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind, Chicago: University of Chicago Press.
ლაკოფი 1990: Lakoff, R. Talking Power: The Politics of Language in our Lives, New York: Basic Books.
ლანტოლფი, თორნი 2007: Lantolf, J. and Thorne, S. Sociocultural Theory and the Genesis of Second Language Development, Oxford: Oxford University Press.
ლარსენ-ფრიმენი, კამერონი 2008: Larsen-Freeman, D. and Cameron, L. Complex Systems and Applied Linguistics, Oxford: Oxford University Press.
ლემკე 2000: Lemke, J. ‘Across the scales of time: artifacts, activities and meanings in ecosocial systems’, Mind, Culture, and Activity 7(4): 273-90.
ლო ბიანკო, ლიდიკოუტი, კროზე 1999: Lo Bianco, J., Liddicoat, A. and Crozet, C. Striving for the Third Place: Intercultural Competence Through Language Education, Melbourne: Language Australia.
ლორი, პლუზი, რიგერი 2007: Lorey, C., Plews, J. L. and Rieger, C. L. (eds) Interkulturelle Kompetenzen im Fremdsprachenunterricht: Intercultural Literacies and German in the Classroom, Festschrift für Manfred Prokop, Tübingen: Gunter Narr.
ლუნცი 2006: Luntz, F. Words that Work, New York: Hyperion.
მაკნამარა 2005: McNamara, T. ‘21st century shibboleth: language tests, identity and intergroup conflict’, Language Policy 4(4): 351-70.
მაცუმოტო 1989: Matsumoto, Y. ‘Politeness and conversational universals: observations from Japanese’, Multilingua 8(2-3): 207-21.
მიჩელი 2003: Mitchell, W. J. Me++: The Cyborg Self and the Networked City, Cambridge, MA: MIT Press.
მურმანი 1988: Moerman, M. Talking Culture: Ethnography and Conversation Analysis, Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
ნოინერი 2003: Neuner, G. ‘Sociocultural interim worlds in foreign language teaching and learning’, in M. Byram (ed.) Intercultural Competence, Strasbourg: Council of Europe.
ოქსი 2002: Ochs, E. ‘Becoming a speaker of culture’, in C. Kramsch (ed.) Language Acquisition and Language Socialization: Ecological Perspectives, London: Continuum.
პავლენკო, ბლეკლიჯი 2004: Pavlenko, A. and Blackledge, A. (eds) Negotiation of Identities in Multilingual Contexts, Clevedon: Multilingual Matters.
პავლენკო, ლანტოლფი 2000: Pavlenko, A. and Lantolf, J. ‘Second language learning as participation and the (re)construction of selves’, in J. P. Lantolf (ed.) Sociocultural Theory and Second Language Learning, Oxford: Oxford University Press.
პენიკუკი 2001: Pennycook, A. Critical Applied Linguistics, Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
პენიკუკი 2007: Pennycook, A. Global Englishes and Transcultural Flows, London: Routledge.
პინკერი 1994: Pinker, S. The Language Instinct: How the Mind Creates Language, New York: Harper.
პოსტერი 1990: Poster, M. The Mode of Information: Poststructuralism and Social Context, Chicago: University of Chicago Press.
რამპტონი 2009: Rampton, B. ‘Interaction ritual and not just artful performance in crossing and stylization’, Language in Society 38: 149-76.
რებაინი 1985: Rehbein, J. (ed.) Interkulturelle Kommunikation, Tübingen: Gunter Narr.
რისაგერი 2007: Risager, K. Language and Culture Pedagogy: From a National to a Transnational Paradigm, Clevedon: Multilingual Matters.
როში 2001: Roche, J. Interkulturelle Sprachdidaktik: Eine Einführung, Tübingen: Gunter Narr.
სარანგი, კულთარდი 2000: Sarangi, S. and Coulthard, M. (eds) Discourse and Social Life, London: Pearson.
სარატე 2003: Zarate, G. ‘Identities and plurilingualism: preconditions for the recognition of intercultural competences’, in M. Byram (ed.) Intercultural Competence, Strasbourg: Council of Europe.
სკოლონი, სკოლონი [1995] 2001: Scollon, R. and Scollon, S. Intercultural Communication, 2nd edn, Oxford: Blackwell.
უეარი, კრამში 2005: Ware, P. and Kramsch, C. ‘Toward an intercultural stance: teaching German and English through telecollaboration’, Modern Language Journal 89(2): 190-205.
უიდონი 1987: Weedon, C. Feminist Practice and Poststructuralist Theory, Oxford: Blackwell.
უიდოუსონი 2007: Widdowson, H. G. Discourse Analysis, Oxford: Oxford University Press.
ფეარკლაფი 1992: Fairclough, N. Discourse and Social Change, Cambridge: Polity Press.
ფრიდლი 2003: Freedle, R. O. ‘Correcting the SAT’s ethnic and social-class bias: a method for reestimating SAT scores’, Harvard Educational Review, 73(1): 1-43.
შვიდლერი 1986: Swidler, A. ‘Culture in action: symbols and strategies’, American Sociological Review 51(2): 273-86.
შმენკი 2004: Schmenk, B. ‘Interkulturelles Lernen versus Autonomie?’, in W. Börner and K. Vogel (eds) Emotion und Kognition im Fremdsprachenunterricht, Tübingen: Gunter Narr.
შოჰამი 2001: Shohamy, E. The Power of Tests. A Critical Perspective on the Uses of Language Tests, London: Longman.
სტერნი 1983: Stern, H. H. Fundamental Concepts of Language Teaching, Oxford: Oxford University Press.
ხუ 1999: Hu, A. ‘Interkulturelles Lernen. Eine Auseinandersetzung mit der Kritik an einem umstrittenen Konzept’, Zeitschrift für Fremdsprachenforschung 10(2): 277-303.
ხუ, ბაირამი 2009: Hu, A. and Byram, M. (eds) Interkulturelle Kompetenz und fremdsprachliches Lernen: Modelle, Empirie, Evaluation / Intercultural Competence and Foreign Language Learning: Models, Empiricism, Assessment, Tübingen: Narr Francke Attempto Verlag.
ჰაუსი, კასპერი, როსი 2003: House, J., Kasper, G. and Ross, S. (eds) Misunderstanding in Social Life, London: Longman.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
საავტორო უფლებები (c) 2025 ყველა უფლება ეკუთვნით ავტორებს. ჟურნალი სარგებლობს პირველი, ექსკლუზიური გამოქვეყნების უფლებით, საავტორო უფლებების მიღების გარეშე.
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
ყველა უფლება ეკუთვნით ავტორებს. ჟურნალი სარგებლობს პირველი, ექსკლუზიური გამოქვეყნების უფლებით, საავტორო უფლებების მიღების გარეშე.
